باغبانی و پرورش گل و گیاه

مبارزه با آفات درخت سیب : لیسه سیب

مبارزه با آفات درخت سیب : لیسه سیب

لیسه سیب :

حشره کامل شب پره ،بالهای جلویی دراز باریک،بر روی بالهای جلویی به طور متوسط ۱۹-۱۸ عدد خال سیاه وجود دارد .

این آفت در اکثر مناطق سیب کاری وجود دارد.میزبان اصلی درخت سیب ،ولی به گلابی ،آلو،بادام،زردآلو،به،زالز الک و حتی بید حمله می کند.

لاروها در کلیه قسمتهای برگ تغذیه می کنند و فقط رگبرگها باقی می گذارند و تارهایی را دوردرخت می تنند

در صورت شدت ،درخت عاری از برگ می شود و چنین درختانی ضعیف شده،میوه ها ریخته و در صورت باقی ماندن بر روی درخت کوچک و غیر قابل استفاده می شوند و در صورت شدت حمله گاهی اوقات تغذی لاروها از میوه ها مشاهده می شود.

سموم مورد استفاده علیه این آفت مالایتون(۲در هزار)،دیازینون(۱در هزار)زولون(۵/۱ در هزار)که زمان استفاده از این سموم پس از متورم شدن جوانه ها و قبل از باز شدن گلهاست

لیسه سیب happle ermine motA
لیس (ارومیه) پرده (مشهد) غنچ ( اراک) ترتر (تبریز) سیم (زنجان)

happle ermine motA

Yponomeuta malinellus (Lepidoptera: Yponomeutidae)

* اسامی محلی مختلف این آفت عبارتند از:

لیس (در ارومیه)/ پرده (در مشهد)/ غنچ (در اراک)/ ترتر (در تبریز)/ سیم (در زنجان)

* از دیر زمان یکی آز آفات مهم در ختان میوه در ایران بوده است

* در سال ۱۳۱۶ توسط افشار گزارش شده است

* میزبان اصلی آن سیب و گاهی به گلابی نیز خسارت می‌زند. از هسته‌دارها به آلو، بادام و گوجه خسارت می‌زند. برخی معتقدند در ایران این آفت مونوفاژ بوده و فقط روی سیب فعالیت می‌نماید.

*در اغلب نواحی میوه خیز کشور به خصوص استانهای مرکزی، گیلان، مازندران، خراسان، اصفهان، کرمان، لرستان، کردستان، فارس، کرمانشاه، سمنان، همدان، آذربایجان، زنجان و سیستان و بلوچستان انتشار دارد

* این آفت سرما دوست بوده و در نتیجه حشره ای مخصوص ارتفاعات است

حشره کامل:

* عرض حشره با بالهای باز ۸/۱۶ تا ۲۱ میلی متر و طول بدن ۸/۵ تا ۸ میلی متر است

* بالهای رویی دارای ۱۵-۲۲ و به طور متوسط ۱۸-۱۹ عدد نقطه سیاه است که در تمام سطح بال پراکنده است

* رنگ بالهای رویی سفید و بالهای زیری خاکستری متمایل به قهوه ای و دارای موهای حاشیه ای به همین رنگ

* والوهای انتهای شکم حشره نر رشدیافته و پوشیده از پوشش مخملی سفید رنگ

* انتهای شکم حشره ماده متورم تر از نر که حلقه ای از پوشش مخملی قسمت بالای آن را احاطه کرده است

* فعالیت لاروها دسته جمعی و در هر لانه گاهی تا ۱۰۰ لارو دیده می‌شود

تخم:

* پروانه‌های ماده تخمهای خود را در دستجات ۲۰ تا ۶۰ تایی  بر روی شاخه های ۱-۳ ساله از اواسط تا اواخر تابستان می‌گذارند

* تخمها در زیر پولکی بیضوی به عرض ۲-۴ و طول ۵/۳-۷ میلی متر قرار داده می شوند

* پولکها ابتدا زرد مایل به سبز بسیار روشن که به تدریج متمایل به قرمز و در نهایت خاکستری تیره      می شود

* تخم ها روی شاخه های جوان یک ساله و به ندرت شاخه های همان سال و دوساله ها گذاشته می شوند

* دوره نشو و نمای جنینی حدود یک تا دو هفته  

* پروانه‌های ماده تخمهای خود را در دستجات ۲۰ تا ۶۰ تایی  بر روی شاخه های ۱-۳ ساله از اواسط تا اواخر تابستان می‌گذارند

* تخمها در زیر پولکی بیضوی به عرض ۲-۴ و طول ۵/۳-۷ میلی متر قرار داده می شوند

* پولکها ابتدا زرد مایل به سبز بسیار روشن که به تدریج متمایل به قرمز و در نهایت خاکستری تیره  می شود

* تخم ها روی شاخه های جوان یک ساله و به ندرت شاخه های همان سال و دوساله ها گذاشته می شوند

* دوره نشو و نمای جنینی حدود یک تا دو هفته  

لارو:

* به طور معمول ۵ سن دارد

* رنگ عمومی خاکستری روشن یا سفید مایل به زرد کمرنگ بوده و پوشیده از خالهای تیره است

* سر لارو سیاه

* طول بدن پس از رشد کامل ۲۱ میلی متر

* فعالیت لاروها دسته جمعی و در هر لانه گاهی تا ۱۰۰ لارو دیده می‌شود

شفیره:

* شفیره ها به طول ۷-۸ میلی متر

* رنگ عمومی قهوه ای

* در انتهای بدن دارای ۳ جفت خار ظریف بدون پایه و تماما در یک سطح

* در اواسط تابستان که لاروها به حداکثر رشد می‌رسند پیله‌های سفید رنگی به موازات هم درون تارها تنیده و در آنجا به شفیره تبدیل می‌شوند

* شفیره ها بسته به شرایط آب و هوایی پس از ۳-۵ هفته باز می شوند

خسارت:

* لاروهای جوان پس از خروج از زیر پولک ابتدا از برگهای جوان و بافت پارانشیمی تغذیه می کنند (مانند لارو مینوز)

* سپس لاروها از برگهای مجاور خورده و فقط رگبرگها را  به جای می گذارند

* ضمن تغذیه تارهایی تنیده و حالت تار عنکبوتی به درخت می دهند

* درختان ضعیف شده و محصول به شدت کاهش می یابد

* درختان مورد حمله مورد حمله حشرات چوبخوار قرار می گیرند

* در حالات طغیانی از میوه ها هم تغذیه می کنند

* میوه های درختان مورد حمله شدید اغلب می ریزند و میوه های باقیمانده هم کوچک و غیرقابل استفاده می شوند

* درختانی که به شدت مورد حمله واقع می شوند از دور حالت  سوخته پیدا می کنند

سیکل زندگی:

* این آفت بخشی از تابستان، پاییز و زمستان را بصورت کرم گرسنه در زیر پولکهای تخم که بوسیله حشره ماده ترشح می شود میگذراند

* پس از طی شدن سرمای زمستان و به محض گرم شدن هوا لاروهای سن اوّل که بسیار کوچک و غیر قابل مشاهده هستند از زیر پولک تخم خارج میشوند

* خروج لاروها از زیر پولک مصادف با زمانی است که جوانه ها باز شده اند ، برگها ظاهر شده ولی هنوز گلها کامل بسته می باشند  (در شرایط کرج مصادف با دهه سوم فروردین)

* لاروهایی که از زیر پولک تخم خارج میشوند بطور دسته جمعی داخل یک جوانه نیمه باز نفوذ میکنند و در این زمان تغذیه از سبزینه بر گها صورت می گیرد

* لاروها از سنّ دوّم به بعد تمام قسمتهای برگ را خورده و فقط رگبر گهای اصلی را باقی می گذارند

* بتدریج که لاروها رشد میکنند احتیاج غذایی آنها نیز افزایش یافته و همچنین لانه ابریشمی آنها نیز بزرگتر میشود. بطوری که پوششی از تارهای ابریشمی بر روی درخت کشیده میشود

* پس از تغذیه کامل، لاروها در داخل تارهای ابریشمی تبدیل به شفیره میشوند

*  تقریبا در اواخر خرداد نیمی از لاروها تبدیل به شفیره شده اند

* ۱۰ -۱۵ روز بعد شب پره های سفید رنگ کوچک از داخل شفیره ها خارج می شوند

* خروج پروانه ها در کرج از دهه اول خرداد شروع و تا دهه دوم شهریور ادامه دارد

* در هنگام روز این پروانه ها در داخل شاخه های درختان باغ استراحت کرده و در شب مقابل نور پرواز میکنند

*  حشرات کامل را بسته به ارتفاع منطقه از اوایل تیرتا شهریور میتوان مشاهده کرد

* حشرات کامل نرو ماده پس از مدتی جفتگیری کرده و تخمهای خود را روی سرشاخه ها قرار داده و روی آن را با پوشش قهو های رنگ که بوسیله حشره ماده ترشح میشود میپوشاند.

* تخمگذاری نیز از دهه دوم خرداد شروع و تا اوایل شهریور ادامه دارد

* ۷ تا ۱۰ روز بعداز داخل تخمها کرمهای کوچکی خارج شده ولی از زیر پولک تخم خارج نمیشوند و به همین صورت که اصطلاحاً کرم گرسنه نامیده میشوند تابستان، پاییز و زمستان را سپری میکنند و در بهار سال بعد با برطرف شدن سرما، این لاروهای گرسنه از زیر پولک تخم خارج میشوند

* این آفت درسال تنها یک نسل دارد.

مدیریت آفت:

* ردیابی آفت

* مبارزه فیزیکی: از بین بردن شبکه های توری در صورتیکه تعداد آنها کم باشد

* استفاده از دشمنان طبیعی

 * مبارزه شیمیایی

ردیابی آفت:

* بهترین راه برای ردیابی این آفت شکار حشرات کامل توسط قرار دادن تله بالدار حاوی  فرمون این حشره بر روی درختان سیب است

* فرمون هر ۶ هفته تعویض شود

* کارایی تله حداکثر تا فاصله ۲۰۰ فوت می باشد

* اندازه شبکه توری تقریبا مساوی با اندازه توپ تنیس و یا کمتر است و بدون بررسی قابل مشاهده نیست

* این شبکه توری را با شبکه توری ناشی از لاروهای خیمه زن(Tent caterpillar) که بزرگتر بوده و در سطح شاخه امتداد می یابند اشتباه گرفته نشود

* در ماه خرداد و تیر شبکه توری حاوی لارو و شفیره قابل رویت است

* جستجو برای یافتن توده تخم بر روی شاخه ها در پاییز و زمستان توصیه نمی شود زیرا این توده ها به رنگ پوسته درخت می باشند

دشمنان طبیعی:

Campoplex ensator

(Ichneumonidae, Hymenoptera)

* پارازیت شفیره لیسه سیب

* حشرات کامل زنبور در شرایط کرج در اواخر خرداد و اوایل تابستان ظاهر می شوند

* حشرات کامل به طول ۵ میلی متر

* رنگ عمومی بدن سیاه بلند و فقط شکم در سطح زیرین و طرفین به رنگ زرد قهوه ای روشن

* شاخکها سیاه بلند  و کمی کوتاهتر از بدن

* در بالهای جلوی پتروستیگما نسبتا کوچک و قهوه ای و رگبالها مشخص و قهوه ای

* پاها زرد و فقط ران و ساق عقبی دارای قسمت های تیره تر

* شکم بلند، ساقه باریک و بلندو سیاه

* تخمریز ماده نسبتا بلند و نوک تیز

Encyrtus fusciclolis

(Encyrtidae, Hymenoptera)

* پارازیت لارو لیسه سیب است

* به شکل تقسیم جنینی ازدیاد می یابد

* به تعداد ۵۲ -۸۰ لارو این زنبور در بدن لارو لیسه شمارش شده است

* تخمگذاری در تخم لیسه ها انجام می گیرد

* فعالیت بعدی و رشد و نمو جنینی و لاروهای حاصله در داخل بدن لارو لیسه صورت می گیرد

* جنین زنبور پارازیت با تفریخ لارو میزبان به بدن آن منتقل می شود

* رشد لارو میزبان و پارازیت همزمان با هم می باشد و با تخریب اعضای داخلی موجب مرگ میزبان می شود

مبارزه شیمیایی:

۱- با توجه به اینکه لاروهای سنّ اوّل حشرات به سموم حساسیت بیشتری دارند لذا باید در همان مراحل اولیه خروج لاروهای سنّ یک از زیر پولک تخم که تقریباً مصادف بازمانی است که جوانه های گل متورم شده اند ولی هنوز گلها باز نشده اند اقدام به سمپاشی نمود.

در صورتیکه درختان آلوده به شپشک نیز باشند میتوان علاوه بر سم از روغن زمستانه ولک نیز به میزان ۳ درصد استفاده نمود.

۲- در صورتیکه کشاورز به هر دلیلی نتواند قبل از بازشدن گلها اقدام به سمپاشی کند باید بلافاصله بعد از ریختن گلبرگها اقدام به سمپاشی کند.

۳-در صورتیکه جمعیّت آفت طغیانی نباشد میتوان مبارزه اختصاصی با این آفت را به تعویق انداخته و آن را با مبارزه با سایر آفات سیب تلفیق نمود.

سموم مورد استفاده عبارتند از:

آزینفوس متیل ۲۰% به نسبت ۲ در هزار

مالاتیون ۵۷% به نسبت ۲ در هزار

دیازینون ۶۰% به نسبت ۲ در هزار

** استفاده ار فراورده های باکتری Bacillus thuringiensis در زمان شروع تغذیه لاروها از برگها (اردیبهشت و خرداد) موجب کنترل موثر این آفت می شود .

«مطالب پیشنهادی به شما»

درباره نویسنده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.